ردیابی متریال یعنی بتوان برای هر قطعه ساخته‌شده گفت از کدام ورق یا پروفیل، با کدام شماره ذوب و کدام گواهی کارخانه فولاد (MTC) بریده شده است، و برعکس: برای هر ذوب، همه قطعاتی را که از آن ساخته شده‌اند پیدا کرد. این کار با ثبت شماره ذوب هنگام ورود به انبار و برچسب‌گذاری لات‌ها تا ایستگاه برش ممکن میشود.
گواهی MTC چیست و چه انواعی دارد؟
MTC (Mill Test Certificate) سندی است که کارخانه فولاد همراه محصول صادر می‌کند و ترکیب شیمیایی و خواص مکانیکی ذوب را گزارش میدهد. استاندارد رایج برای نوع این اسناد EN 10204 است:
| نوع | محتوا | تأییدکننده |
|---|---|---|
| 2.1 | اظهار انطباق با سفارش، بدون نتایج آزمون | سازنده |
| 2.2 | اظهار انطباق با نتایج آزمون غیر اختصاصی | سازنده |
| 3.1 | نتایج آزمون اختصاصی همان محموله | نماینده بازرسی مستقل از تولید در کارخانه سازنده |
| 3.2 | مانند 3.1 به علاوه تأیید نماینده خریدار یا بازرس شخص ثالث | سازنده و بازرس خریدار |
در پروژه‌های صنعتی و نفت و گاز معمولاً نوع 3.1 یا 3.2 الزامی است و کارفرما در بسته تحویل، ارتباط هر قطعه با گواهی‌اش را می‌خواهد.
زنجیره ردیابی از انبار تا سایت
- ورود به انبار: ثبت شماره ذوب، گرید، ابعاد و پیوست گواهی MTC برای هر لات؛ چاپ برچسب لات.
- برش: هنگام برش، لات مصرفی به قطعات بریده‌شده وصل میشود. باقی‌مانده ورق با همان شماره ذوب به انبار برمی‌گردد.
- ساخت و جوش: قطعات به مارک‌ها مونتاژ می‌شوند؛ هر مارک فهرست ذوب‌های قطعاتش را به ارث می‌برد.
- ارسال و نصب: بسته ارسال و موقعیت نصب هر مارک ثبت میشود.
وقتی یک ذوب معیوب اعلام میشود
فرض کنید آزمون مجدد نشان دهد خواص یک ذوب با گواهی آن نمی‌خواند. بدون ردیابی، باید نقشه‌ها و برگه‌های برش را دستی بگردید. با ردیابی کامل، سامانه در یک لحظه همه قطعات و مارک‌های مرتبط را پیدا و آن‌ها را قرنطینه می‌کند، چه در انبار باشند، چه در کارگاه و چه ارسال‌شده. در SteelERP این کار «قرنطینه ذوب» نام دارد و جلوی ادامه کار روی قطعات مشکوک را می‌گیرد تا تصمیم کیفیت گرفته شود.
مثال عددی
اعداد این مثال فرضی‌اند؛ با داده کارخانه خودتان دوباره حساب کنید.
کارخانه‌ای با ورود سالانه ۳ هزار تن ورق و پروفیل را فرض کنید. تأمین‌کننده اعلام می‌کند یکی از ذوب‌ها مشکل دارد و ۲۵ تن از همان ذوب وارد انبار شده است.
بدون ردیابی، باید همه موجودی هم‌مشخصات و قطعات ساخته‌شده بازرسی شوند. با ردیابی ذوب تا قطعه، فقط همان ۲۵ تن، یعنی کمتر از ۱ درصد ورودی سال، قرنطینه میشود. با قیمت فرضی ۵۵ میلیون تومان برای هر تن، ارزش متریال درگیر حدود ۱٫۴ میلیارد تومان است و فهرست قطعات ساخته‌شده از آن ذوب مستقیم از سامانه گرفته میشود.
سوالات متداول
شماره ذوب (Heat Number) چیست؟
شناسهای که کارخانه فولاد به هر بار ذوب میدهد و روی محصول حک یا رنگ میشود؛ همه محصولات یک ذوب ترکیب شیمیایی یکسانی دارند.
گواهی 3.1 با 3.2 چه فرقی دارد؟
در 3.1 نماینده بازرسی مستقل از بخش تولید در خود کارخانه سازنده نتایج را تأیید می‌کند؛ در 3.2 نماینده خریدار یا بازرس شخص ثالث هم آن را امضا می‌کند.
منابع و مطالعه بیشتر
دمو SteelERP روی داده نمونه یک پروژه سازه فولادی.