هزینه نهایی پروژه سازه فولادی را می‌توان با جمع هزینه واقعی تا امروز و هزینه باقی‌مانده پیش‌بینی کرد؛ هزینه باقی‌مانده برابر است با تناژ باقی‌مانده ضرب در هزینه واقعی هر تن تا امروز. تا وقتی بخش کمی از کار انجام شده، هزینه برآوردی هر تن مبنای قابل‌اعتمادتری است. این پیش‌بینی فقط وقتی معتبر است که هزینهها و پیشرفت تناژی از کارگاه واقعی بیایند.
فرمول ساده‌ای که کار می‌کند
هزینه نهایی = هزینه واقعی تا امروز + (تناژ باقی‌مانده × هزینه هر تن)
در ابتدای پروژه، هزینه واقعی هر تن هنوز نوسان زیادی دارد؛ چند قطعه سنگین یا یک دوباره‌کاری می‌تواند عدد را منحرف کند. به همین دلیل تا رسیدن پیشرفت به سهم مشخصی از کار، از هزینه برآوردی هر تن استفاده میشود و بعد از آن، هزینه واقعی جایگزین آن میشود.
ارتباط با روش ارزش کسب‌شده (EVM)
این همان منطق روش ارزش کسب‌شده است. در EVM، ارزش کسب‌شده (EV) سهم بودجه کاری است که واقعاً انجام شده، هزینه واقعی (AC) پولی است که خرج شده و شاخص عملکرد هزینه CPI = EV / AC. یکی از رایج‌ترین پیش‌بینی‌ها:
EAC = AC + (BAC − EV) / CPI
در سازه فولادی، «تناژ ساختهشده» بهترین معیار EV است، چون مستقیماً از مدل و ثبت کارگاه می‌آید و کارفرما هم آن را قبول دارد.
چه داده‌هایی باید از کارگاه بیاید؟
- متریال مصرفی هر پروژه (از برش و حواله انبار، نه از فاکتور خرید کل)
- ساعت کار نفرات به تفکیک پروژه و ایستگاه
- مصرفی‌ها، رنگ و هزینه‌های پیمانکاران جزء
- دوباره‌کاری‌ها و NCRها
- پیشرفت تناژی هر ایستگاه
SteelERP این داده‌ها را از همان ثبت‌های روزانه کارگاه و انبار جمع می‌کند و در داشبورد هزینه، هزینه واقعی هر تن را در برابر برآورد اولیه و هزینه نهایی پیش‌بینی‌شده نشان می‌دهد.
مثال عددی
اعداد این مثال فرضی‌اند؛ با داده کارخانه خودتان دوباره حساب کنید.
پروژه‌ای ۱٬۰۰۰ تنی با بودجه ۷۰ میلیارد تومان (BAC) را فرض کنید. تا امروز ۴۰ درصد تناژ ساخته شده، پس ارزش کسب‌شده ۲۸ میلیارد تومان است، اما هزینه واقعی ۳۲ میلیارد تومان بوده.
CPI = 28 ÷ 32 = 0.875 · EAC = 32 + (70 − 28) ÷ 0.875 = 80
یعنی اگر روند همین بماند، هزینه نهایی ۸۰ میلیارد تومان میشود؛ حدود ۱۴ درصد بالاتر از بودجه. این هشدار در ۴۰ درصد پیشرفت هنوز قابل اقدام است؛ در ۹۰ درصد فقط یک گزارش است.
سوالات متداول
چرا هزینه واقعی پروژه فقط آخر کار معلوم میشود؟
چون هزینهها در حسابداری کل شرکت ثبت میشوند و به پروژه و تناژ ساختهشده وصل نیستند. وقتی مصرف متریال و ساعت کار در سطح پروژه ثبت شود، هزینه هر تن از هفتههای اول دیده میشود.
CPI کمتر از یک یعنی چه؟
یعنی برای هر واحد کار انجامشده، بیشتر از بودجه خرج کردهاید و اگر روند ادامه پیدا کند، پروژه از بودجه فراتر میرود.
منابع و مطالعه بیشتر
دمو SteelERP روی داده نمونه یک پروژه سازه فولادی.